Wie Beslist?

Beste Pieter,

In heel Latijns-Amerika worden progressieve krachten gezamenlijk aangevallen door de Verenigde Staten en hun comprador-bondgenoten. De instrumenten variëren: bommen en ontvoeringen in Venezuela; een blokkade en de dreiging van een invasie in Cuba; en elders verkiezingsbemoeienis, economische dwang en het kweken van een reactionaire internationale van rechtse leiders die Donald Trump als voorbeeld nemen – en zijn herkolonisatie van het continent verwelkomen.

Vanuit het Observatorium van de Progressieve Internationale kunnen we de grote lijnen van deze Donroe-doctrine zien, die zich een weg baant door de democratische processen in de regio.

In Argentinië heeft Javier Milei het meest ingrijpende programma van structurele aanpassingen in de geschiedenis van het land doorgevoerd – meer dan 2000 bedrijven gesloten, 73.000 banen vernietigd, reële lonen zo sterk gedaald dat de consumentenvraag is verdampt. Argentinië heeft nu meer dan 40 miljard dollar aan verplichtingen bij het IMF, vastzittend aan pensioenherstructurering, radicale flexibilisering van de arbeidsmarkt en de afbraak van werknemersbescherming.

Ondertussen bereiden een overeenkomst over kritieke mineralen met Washington, de uitholling van gletsjerbescherming en 33 miljard dollar aan mijnbouwconcessies onder Milei's RIGI-regime de weg voor winning van lithium, koper en zeldzame aardmetalen door Rio Tinto, BHP, Glencore en Barrick. Milei's agenda is om Argentinië klaar te stomen voor plundering. Trump heeft zijn programma openlijk gesteund en direct ingegrepen om zijn bondgenoot te helpen bij belangrijke parlementsverkiezingen, waarbij hij een reddingsplan aanbood, maar alleen als Milei's coalitie zou winnen.

Of we kunnen kijken naar Honduras. Daar steunde Trump openlijk de rechtse en uiteindelijk winnende presidentskandidaat Nasry Asfura – en verleende hij gratie aan Juan Orlando Hernández, de voormalige Hondurese president en veroordeelde drugshandelaar. Marlon Ochoa, raadslid van de Nationale Kiesraad en de functionaris die onregelmatigheden bij de presidentsverkiezingen van 2025 aan het licht bracht, werd op schaamteloze wijze politiek vervolgd en gedwongen politiek asiel in het buitenland aan te vragen.

In 2025 behaalde rechts, naast Honduras, een grote overwinning in Bolivia en Chili. José Antonio Kast van de Republikeinse Partij won met 58% van de stemmen van Jeannette Jara, de kandidaat van de Communistische Partij – de eerste keer sinds de terugkeer van Chili naar de democratie in 1990 dat zo'n conservatieve regering aan de macht kwam.

In Ecuador werd Daniel Noboa herkozen met een pro-Washington-programma – maar slaagde er desondanks niet in om publieke steun te verwerven voor een Amerikaanse militaire basis in het land, die door de kiezers in een nationaal referendum werd verworpen. Noboa is sindsdien echter doorgegaan en heeft de veiligheidssamenwerking met Washington via bilaterale kanalen verdiept, buiten de voorwaarden die zijn eigen kiezers verwierpen.

Tegelijkertijd ondergaat Ecuador een versnelde bewapening van de rechtspraak tegen de meest invloedrijke progressieve kracht van het land – een berekende campagne om de politieke oppositie via het rechtssysteem uit te schakelen. Andrés Arauz, lid van de Raad van Progressieve Internationale en voormalig presidentskandidaat voor de linkse partij Burgerrevolutie van Ecuador, werd in mei 2025 formeel aangeklaagd door procureur-generaal Diana Salazar Méndez wegens "onwettige samenzwering" in de zogenaamde Caso Ligados – een poging om "politieke coördinatie" – de levensader van elk democratisch proces – te herdefiniëren als een "criminele samenzwering".

Dit is een strijd om de grondstoffen van Latijns-Amerika, om zijn grondgebied en bovenal om de macht om zijn toekomst te bepalen.

Op 16 april – de 65e verjaardag van Fidel Castro's verklaring van het socialistische karakter van de Cubaanse Revolutie, uitgesproken aan de vooravond van de mislukte invasie in de Baai van Varkens – waarschuwde president Miguel Díaz-Canel dat Cuba het gevaarlijkste moment in zijn geschiedenis doormaakt. "Cuba is geen mislukte staat," zei hij. "Cuba is een belegerde staat."

De Verenigde Staten hebben via een presidentieel decreet en een openbare verklaring bevestigd dat regimeverandering in Cuba een officieel doel is voor 2026. Trump heeft gezegd dat hij verwacht de "eer te hebben Cuba in te nemen".

Sinds de ontvoering van de Venezolaanse president Nicolás Maduro op 3 januari heeft Washington een olieblokkade tegen Cuba ingesteld – de meest omvangrijke sinds de Cubaanse raketcrisis. Functionarissen van het Pentagon hebben sindsdien de voorbereidingen voor militaire operaties tegen het eiland versneld.

Totdat de Russische tanker Anatoly Kolodkin de blokkade doorbrak en op 31 maart aanmeerde in de haven van Matanzas, was er drie maanden lang geen buitenlandse olie op het eiland aangekomen. Totale stroomuitval was aan de orde van de dag. Ziekenhuizen hebben moeite om hun apparatuur draaiende te houden. Oogsten blijven onafgebroken door een gebrek aan diesel. De secretaris-generaal van de VN heeft gewaarschuwd dat de humanitaire situatie zal "verslechteren, of zelfs instorten" als de olietoevoer naar Cuba niet wordt hersteld.

Nieuw onderzoek, deze week gepubliceerd door het Transition Security Project, opgericht door Common Wealth, een lid van Progressive International, wijst op een structurele oplossing voor de energiecrisis: een bijna volledig op hernieuwbare energie gebaseerd elektriciteitsnet binnen tien jaar, gefinancierd tegen een haalbare prijs. Door de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te doorbreken, zou Cuba ook de Verenigde Staten de mogelijkheid ontnemen om energieschaarste tegen het land te gebruiken.

De inzet van de huidige strijd om soevereiniteit in Latijns-Amerika is dus steeds hoger – maar zoals het voorstel van het Transition Security Project laat zien, zijn er mogelijkheden om die strijd om te zetten in een kans voor een duurzame transformatie van de regio.

In Colombia zullen de presidentsverkiezingen van 31 mei bepalen of de eerste linkse regering van het land na haar eerste termijn aan de macht kan blijven. Iván Cepeda – mensenrechtenverdediger, zoon van de vermoorde communistische leider Manuel Cepeda Vargas – staat bovenaan in de peilingen als kandidaat van het Historisch Pact, met de inheemse leider Aida Quilcué als zijn vice-president.

In Brazilië heeft Lula da Silva bevestigd dat hij in oktober een vierde termijn zal nastreven, waarmee hij al zijn rechtse rivalen voorbijstreeft, terwijl Bolsonaro een gevangenisstraf van 27 jaar uitzit voor zijn rol in een couppoging.

In Peru heeft de linkse congreslid Roberto Sánchez alle voorspellingen getrotseerd door een verrassende overwinning te behalen in de tweede ronde tegen Keiko Fujimori op 7 juni. Zijn steun komt voornamelijk uit de armste gemeenschappen van Peru.

Elders speelt de strijd voor democratie zich niet alleen af op verkiezingen.

Op 8 maart was de Vredesbrigade van de Progressieve Internationale ter plaatse in Venezuela om getuige te zijn van de zesde Nationale Volksraadpleging – een vorm van directe democratie waarbij meer dan 36.000 ontwikkelingsprojecten, voorgesteld door gemeenteraden, werden voorgelegd aan de bevolking in 10.000 kiesdistricten. Elke gemeente stemde over een reeks voorstellen, waarbij het winnende project publieke financiering ontving. (U kunt meer lezen over dit proces in het rapport van onze Vredesbrigade).

Wat zich in 2026 in Latijns-Amerika afspeelt, is een confrontatie tussen twee architecturen. De eerste is de architectuur van het imperium: een hernieuwde Monroe-doctrine en de bijbehorende agenda van controle over het westelijk halfrond. Het tweede aspect is de architectuur van soevereiniteit, integratie en vrede – het onvoltooide project van Bolívar, Martí, Chávez en de traditie van Nuestra América: een visie waarin de volkeren van Amerika het recht hebben zichzelf te besturen, hun eigen hulpbronnen te beheren en een toekomst uit te stippelen die verder reikt dan het imperialisme.

In deze confrontatie is de verdediging van de democratie onlosmakelijk verbonden met de strijd tegen overheersing. Via ons Observatorium zal de Progressieve Internationale die democratische processen – van verkiezingen tot communes – die de volkssoevereiniteit tegenover het imperium bevestigen, begeleiden, verdedigen en documenteren.

In solidariteit,
Het Secretariaat van de Progressieve Internationale