Trickle-Up Economie En 1929

Door Umair • 14 mei 2026
Zie je de grafiek hierboven? Kijk goed. Dit is wat het zegt. We zitten nu in een economie die nog schever is dan in 1929. Zelden heb ik zo'n grote, ernstige en rampzalige divergentie gezien. Tussen Main Street en Wall Street, of tussen de financiële wereld en de reële economie. Het is een verhaal van twee parallelle universums. En verhalen zoals deze eindigen onvermijdelijk in een catastrofe.

Als je naar de Amerikaanse financiële markten kijkt, oftewel de aandelenmarkten, zou je nooit weten dat er iets mis is. Wat een erbarmelijke staat verkeert de reële economie. Recordhoogtes, dag na dag – neem dat met een korreltje zout, want het zijn altijd recordhoogtes. Wat je wel moet opmerken, en misschien al hebt gedaan, is: terwijl de wereld uit elkaar valt?

Aandelenmarkten negeren volkomen alle risico's die momenteel wereldwijd spelen, van macro-economische ontwrichting en geopolitieke chaos tot de stagflatie en erger in de Amerikaanse reële economie (en daar komen we zo meteen op terug). Ze zijn in de ban van hebzucht en, net als bij een drug, zijn ze zo beneveld door de dopaminekick dat ze de hachelijke situatie waarin alles zich bevindt niet opmerken. Hoe lang kan dit nog duren?

De reële economie gaat ondertussen van kwaad tot erger. De Amerikaanse reële economie presteert al decennia zeer, zeer slecht, vandaar de aantrekkingskracht van het Trumpisme. Maar nu lijkt er een grimmige nieuwe fase aangebroken te zijn.

De helft van de jongeren is werkloos of heeft een deeltijdbaan. Banen op instapniveau zijn vrijwel verdwenen. De arbeidsmarkt voor alle anderen ligt stil. Als je ouder bent dan 50, kun je het wel vergeten om ooit nog een professionele carrière op te bouwen. De banen die er wel zijn bijgekomen, zijn allemaal in de gezondheidszorg – alle andere sectoren hebben banen verloren. (Die statistieken en meer vind je hier.)

En hoe lager je op de sociaaleconomische ladder kijkt, hoe meer mensen het moeilijk hebben. Het gebruik van schulden om basisrekeningen te betalen neemt toe, net als het aantal betalingsachterstanden. De onderste helft van de Amerikanen heeft niets om te sparen, en ongeveer de helft van de Amerikanen heeft weinig tot niets gespaard voor hun pensioen. Dat geldt ook voor de generaties – dit is een beeld van dalende levensstandaarden van generatie op generatie en sociaaleconomisch niveau.

Ik zou nog veel meer statistieken kunnen noemen, maar ik denk dat we er allemaal wel genoeg van kennen. Laat me de verbanden even leggen.

Welkom in de trickle-up-economie. Wat er de afgelopen decennia met Amerika is gebeurd, is dat rijkdom, verre van "naar beneden te sijpelen", juist naar boven is gesijpeld. Van de allerondersten naar de top. En "sijpelen" is een understatement. Het begon als een klein stroompje, maar nu is het eerder een stortvloed.

Ik denk dat we dat allemaal aanvoelen. En ik heb er zelf ook verschillende namen voor gebruikt, zoals extractieve economie, roofkapitalisme, enzovoort. Maar de labels doen er niet toe – de dynamiek wel.

De enige manier waarop er zo'n ernstige, scherpe en schokkende kloof kan ontstaan tussen de financiële wereld en de reële economie, is wanneer rijkdom omhoog sijpelt. Wanneer rijkdom wordt onttrokken en naar boven wordt gesijpeld. Enige tijd geleden werd geschat dat Amerikanen veel, veel rijker zouden zijn geweest als de inkomens gelijke tred hadden gehouden met de productiviteitsgroei. Dat is nooit gebeurd, juist omdat de rijkdom omhoog sijpelde. En natuurlijk werden degenen die ooit gewoon rijk waren op die manier megarijk, superrijk en nu imperiaal rijk.

Het probleem met een trickle-up-economie is niet alleen moreel van aard, hoewel we ons allemaal zouden moeten afvragen of zo'n economie wel een goede zaak is.

Het probleem is dit: op een gegeven moment is er niets meer over om omhoog te sijpelen. En op dat moment stopt het spelletje stoelendans. Het kaartenhuis stort in elkaar. En dan – boem. Implosie.

Met andere woorden, de kloof tussen de financiële wereld en de reële economie kan niet eeuwig duren en corrigeert zichzelf altijd plotseling. Hoe groter de kloof, hoe harder en brutaler de correctie, de terugkeer naar de realiteit. En nu? De kloof is zo extreem als in de moderne geschiedenis, misschien wel extreem.

We noemen dit soort momenten crashes. Ze kondigen depressies aan. Dit is wat er in 1929 gebeurde.

Waar ligt het breekpunt? Begrijp wat er de afgelopen decennia in de Amerikaanse economie is gebeurd. Rijkdom sijpelde van de arbeidersklasse naar de elite, via mechanismen zoals offshoring. Vervolgens van de lagere middenklasse en de middenklasse, via surrealistische financiële spelletjes, zoals het 'plunderen' van pensioenen.

En wat blijft er nu over? Deze machine lijkt op weg naar de resterende rijkdom die ze nog kan onttrekken. Zelfs de recent welvarende tech-klasse staat op het punt veroordeeld te worden tot dezelfde onzekerheid en armoede als de arbeidersklasse. Jongeren lijken weinig kans te hebben op een stabiel of welvarend leven, juist omdat hun toekomstige vermogen al is weggevaagd door zaken als studieschuld. Ouderen worden gedwongen te kiezen tussen hun huis en hun leven. Dus de weinige overgebleven vermogensgroepen – de relatief kleine hogere middenklasse, de jongeren, de ouderen – worden nu ook weggevaagd.

Knal.

Op deze manier wordt het breekpunt bereikt. Ergens op deze weg stort het systeem in elkaar. Het heeft zichzelf verslonden. Zijn eigen ledematen opgegeten. En vervolgens organen, tot er niets meer over was.

Dit is het probleem met de trickle-up-economie. Ik denk dat de meesten van ons die nadenken dit al lang wisten en er zelfs voor waarschuwden, juist omdat we dit niet wilden zien gebeuren.

Dit alles heeft een betekenis. Implicaties. Elke goede beleggingsstrategie moet heel, heel zorgvuldig rekening houden met al het bovenstaande. Disfunctioneel en slecht functioneren. De gevaarlijk misleidende divergentie tussen de financiële wereld en de reële economie. Het breekpunt. Hoe harder en brutaler de divergentie, hoe groter deze. 1929. Implosie. Er zijn altijd slimme manieren om geld te verdienen – en domme manieren om het te verliezen. Wees voorzichtig.

Liefs,
Umair (en Snowy!)