Pad Naar Een Autoritaire Economie

De VS maakt nu met de dag gigantische economische sprongen achteruit. Tarieven exploderen. Prijzen stijgen. Banencijfers storten in. Het hoofd van het statistiekbureau dat de cijfers publiceerde, is ontslagen. Je voelt in je maag dat de situatie op het randje is en dat het niet goed zal aflopen. Maar wat betekent dit allemaal?

Amerika is nu op weg naar een autoritaire economie. Je voelt dat waarschijnlijk al in je buik. Laat me even de tijd nemen om je uit te leggen wat het werkelijk betekent. Het zal veel zijn om te verwerken, dus kom terug en lees dit zo vaak als nodig is, verdeel het in stukken en neem er je tijd voor.

Er is een vicieuze cirkel die landen die in een autocratie terechtkomen, vaak volgen. Het gaat als volgt. Kapitaalcontroles, prijscontroles, informatievacuüms, het monetiseren van de schuld, wanbetaling en een crash van de munteenheid. We zullen ze allemaal doornemen. Maar eerst...

Een autoritaire economie betekent precies wat de naam al doet vermoeden. De meesten van ons in het Westen zijn gewend aan markteconomieën, de tegenhangers van politieke democratieën. Markteconomieën zijn niet per se volledig democratisch – ze zijn nog steeds rijk aan machtige oligopolies. Maar het ideaal is nog steeds een schijn van gedecentraliseerde markten die prijzen bepalen en middelen toewijzen. Een autoritaire economie betekent precies het tegenovergestelde: een autocraat dicteert wat een economie is. Prijzen, hoeveelheden, niveaus, tarieven. Voor kapitaal, arbeid, investeringen, rente, alles.

Dat is waar dit allemaal naartoe gaat, en in veel opzichten is dat al zo.

Dit is abstract, en ik probeer je veel beknopt uit te leggen, dus laat ik het concreter maken.

Wat zijn tarieven? Het is een vorm van kapitaalcontrole. Kapitaalcontrole is precies wat de naam al doet vermoeden: controle op kapitaal. Tarieven zeggen: je mag nu effectief maar zoveel kapitaal naar dat land sturen. En zodra er tarieven zijn ingevoerd, volgen er doorgaans veel strengere vormen van kapitaalcontrole. Ik zal er zo op ingaan.

Waar zullen Trumps tarieven onvermijdelijk op volgen? Meestal worden ze bij een autocratische ineenstorting gevolgd door prijscontroles. Waarom? Omdat tarieven inflatie veroorzaken, en de autocraat, die beloofd heeft de prijzen te verlagen, zit dan in de problemen. Om deze tsunami van inflatie te stoppen, hebben autocraten de neiging om prijscontroles in te voeren – autocraten vertellen CEO's dat ze de prijzen beter niet zo veel kunnen verhogen, op dit of dat. Vaak zijn ze streng, opgelegd door een "economische raad" of een vergelijkbaar orgaan. In Amerika zullen ze waarschijnlijk milder zijn: Trump dicteert de directie, bedreigt hen, intimideert hen, dwingt hen om de prijzen niet te verhogen.

Prijscontroles vergroten natuurlijk alleen maar de pijn. Wat doen ze? Wanneer autocraten CEO's vertellen dat ze de prijzen niet mogen verhogen, moeten ze proberen de "kosten" van de tarieven te dragen. Maar om dat te doen, moeten ze veel mensen ontslaan en vaak hele bedrijfsactiviteiten sluiten. Zie je hoe Amerika net heeft ontdekt dat de arbeidsmarkt in shock is door de tarieven, en dat al een tijdje? Protectionisme leidt tot een hogere werkloosheid, en daarom hebben autocratische economieën vaak torenhoge reële werkloosheidscijfers.

Op dit punt reageren autocraten meestal met financiële repressie: oproepen tot renteverlagingen, om de economie te ontdoen van de negatieve effecten van hun eigen dwaze beslissingen. Amerika is er al, Trump valt de Fed keer op keer aan. Maar het verlagen van de rente op dit punt destabiliseert de economie alleen maar verder, omdat het meestal een voorbode is van het drukken van geld om de staatsschuld te devalueren, voordat de rest in gebreke blijft. Stel je voor dat Trump de Fed wel controleert. Wat houdt hem dan tegen om al het bovenstaande te doen? Helemaal niets, en daarom huiveren 's werelds meest ervaren investeerders elke keer dat hij ermee dreigt, en verkopen ze Amerikaanse schatkistpapier – ze beseffen dat financiële repressie hun portefeuilles zal verscheuren.

Zie je hoe dit nu al een vicieuze cirkel is? Op dit punt verkeert een economie al in diepe, diepe problemen. Maar in dit stadium is er meestal iets anders aan de hand, en dat iets is zelfs het vertrouwen in de cijfers, of informatievacuüms.

In Amerika kan dat nu niet meer. Dat Trump de commissaris van het Bureau of Labor Statistics ontslaat, is een grote zaak. Want het betekent dat overheidsstatistieken – die overigens een soort publiek goed zijn – nu verdacht zijn. Ik bedoel dat niet politiek, ik bedoel het financieel. Om te kunnen functioneren, hebben markten informatie nodig. En de belangrijkste informatie die ze nodig hebben, komt van overheden: groei, werkloosheid, inflatie, enzovoort.

Waarom zijn autocratische economieën zo disfunctioneel? Eén antwoordniveau, dat ik je heb geleerd, is prijs-, loon- en kapitaalcontroles. Maar een diepere reden is dat het informatievacuüms zijn, en zonder waarheidsgetrouwe informatie kunnen markten niet goed functioneren.

Denk eens na over wat Trump werkelijk met de aandelenmarkt doet. Het wordt een casino, waarvan het enige echte doel is te proberen te voorspellen wie Trump zal bevoordelen en wie niet. Dat is geen markt. Eigenlijk is het gewoon Russisch roulette, want in dit geval alloceren we alleen maar kapitaal naar de grillen van de autocraat.

Dus als informatie slecht wordt, functioneren markten niet. Prijsvorming vindt niet plaats. Efficiëntie slaat om in manie en euforie. Crashes en crises komen veel vaker voor. En wat is het gevolg daarvan?

Kapitaal loopt weg voor dergelijke risico's. Daarom worden autocratieën arm en blijven ze arm. Het zijn vreselijke plekken om te investeren, omdat slechte informatie de volatiliteit zo sterk verhoogt dat kapitaal het nauwelijks zal riskeren. Als gevolg van slechte informatie moeten autocratieën, om zelfs maar te proberen investeringen aan te trekken, hoge risicopremies betalen – rentetarieven, incentives, enzovoort – die hen generaties lang in armoede drijven.

Kapitaal probeert autocratieën te ontvluchten. Laten we nu terugkomen op kapitaalcontroles. Velen van jullie hebben me tijdens sessies gevraagd: is mijn geld veilig in Amerika? Het antwoord op die vraag luidt ongeveer zo. Terwijl kapitaal wegvlucht voor de toenemende risico's van autocratie – hogere inflatie, lagere groei, gebrekkige informatie en stijgende werkloosheid, om er maar een paar te noemen – proberen autocraten dit tij te keren.

En dat doen ze met strenge kapitaalcontroles. Waarom richtte Trump zich nu juist op Zwitserland met een torenhoog importtarief van 40%? Dat was niet vanwege een handelsprobleem, maar om de Zwitserse frank te laten kelderen en Amerikanen zo te ontmoedigen om die te kopen. De volgende stap is om tegen Amerikanen te zeggen: je kunt per jaar maar voor dit bedrag, laten we zeggen $100.000 USD, in deze valuta handelen.

Als dat vreemd klinkt, begrijp dan dat economieën in de meeste andere landen nog steeds zo werken. Als je bijvoorbeeld in China woont, kun je niet zomaar vrijelijk valuta verhandelen. Er zijn harde limieten, strenge kapitaalcontroles, slechts een bepaalde hoeveelheid Chinese valuta binnen een bepaalde tijdshorizon, en daarom blijft Hongkong het financiële centrum, omdat de kapitaalcontroles daar veel soepeler zijn.

Dus. Wat ik je probeer te leren, is dat een autocratische ineenstorting een vicieuze cirkel wordt. Het is een heel reële spiraal, die we overal ter wereld hebben gezien, van Latijns-Amerika tot Azië en daarbuiten. En het heeft een klassiek patroon, dat er ongeveer zo uitziet. Tarieven veroorzaken prijscontroles. Prijscontroles veroorzaken werkloosheid. De inflatie stijgt, de economie vertraagt en de vraag krimpt, meestal dramatisch. Autocraten vervalsen de boeken om het allemaal te verbergen. Markten stoppen met functioneren en crashes en crises breken uit.

En dan, terwijl het kapitaal woedend probeert uit deze vicieuze cirkel te komen, draait het eindspel om harde kapitaalcontroles. En op dat punt hebben we wat bekend staat als een "gesloten economie", en dat is min of meer wat het lijkt. En in zo'n soort verstikte, verstikkende economie is de munt veel, veel minder waard dan vroeger, want, nou ja, zou je er veel van bezitten? (Tegen die tijd zijn we behoorlijk dicht bij een Sovjet-economie, en dat is één manier om de inzet te begrijpen.)

De vragen voor u zijn deze: Begrijpen uw financiële mensen hier iets van? Het antwoord is: waarschijnlijk niet. Begrijpt u de gevolgen volledig? Het antwoord is: misschien, diep van binnen, maar u kunt maar beter handelen om niet te verbranden voordat het te laat is.

Dit is allemaal heel reëel. Dit is geen verre voorspelling: het is een observatie. Deze vicieuze cirkel is al begonnen. Ik heb het u uitgelegd als een patroon, zodat u het als geheel kunt zien. Maar de vraag is nu niet "kan het gestopt worden?" Die vraag stellen is de kern van de zaak volledig missen. Je kunt het net zo min stoppen als je de zwaartekracht midden in de val kunt uitschakelen. Deze vicieuze cirkel heeft een eigen momentum. Je voorstellen dat dit moment in de geschiedenis over AI of aandelenmarkten of microniveau of wat dan ook gaat, is het helemaal niet zien.

Dit moment gaat over de Amerikaanse ondergang. Het macrorisico van de val van democratie naar autocratie, en de immense, historische gevolgen daarvan. Amerika zal niet langer de rol spelen die het ooit speelde in de wereld. Op geen enkele manier. Geopolitiek, democratisch of financieel. Het wordt nu een autocratie, en het zal een veel armer, minder stabiel, autoritairder en ernstig disfunctioneel land zijn. De vraag die voor u ligt, is die ingrijpende transformatie, en hoeveel u erin zult investeren – of het nu gaat om geld, tijd, dagen van uw leven, uw carrière, energie, enzovoort.

Veel liefs,

Umair (en Snowy!)