Het Onvoltooide Congres

Kunst van de week: Manuel Espínola Gómez, Plus [Voor de monddood gemaakte Uruguayanen], 1974

Nr. 25 | Het Onvoltooide Congres
Beste Pieter,

"We menen het bloedserieus met het Trump-equivalent van de Monroe-doctrine," verklaarde de zelfbenoemde Amerikaanse minister van Oorlog, Pete Hegseth, vorige week vanuit de Panamese jungle. Hij inspecteerde de door de VS geleide militaire oefening PANAMAX, waarbij operaties werden geoefend om "belangrijk terrein te beveiligen". Hegseth beloofde "hetzelfde effect op het land" te bereiken als de bombardementen die het afgelopen jaar meer dan 200 mensen aan boord van boten in het Caribisch gebied en de oostelijke Stille Oceaan het leven hebben gekost.

De herleefde doctrine kreeg in januari van Donald Trump de meer gangbare naam Donroe-doctrine, nadat Amerikaanse troepen Venezuela hadden aangevallen en president Nicolás Maduro hadden ontvoerd. Zeven maanden later controleren de Verenigde Staten de verkoop van Venezolaanse olie en de rekeningen waarop de opbrengsten terechtkomen. Eind juli was er al meer dan 13 miljard dollar via die rekeningen gegaan; alleen al in juli werden er 786.000 vaten per dag naar de Verenigde Staten verscheept. Trump heeft de retoriek van democratische transitie laten varen. "We hebben de oorlog betaald met wat we vele, vele, vele malen hebben teruggehaald", zei hij eerder deze maand tegen een menigte in Las Vegas. "De overwinnaar krijgt de buit."

Elders neemt de druk andere vormen aan. Panama wordt onder druk gezet om de Chinese betrokkenheid rond het kanaal te beperken, terwijl er steeds meer Amerikaanse troepen terugkeren. Brazilië is getroffen door nieuwe importheffingen nadat Washington oordeelde dat het Braziliaanse beleid inzake digitale handel en elektronische betalingen de Amerikaanse handel oneerlijk belast. Een van de meest controversiële maatregelen is Pix, het openbare systeem voor directe betalingen waarmee Brazilianen geld kunnen overmaken zonder tussenkomst van de Amerikaanse kaartnetwerken.

In maart sloten de presidenten van Argentinië, Ecuador, El Salvador, Honduras en andere regeringen van rechts in de regio zich in Miami aan bij Trump om het door de VS geleide 'Schild van de Amerika's' te lanceren. "De kern van onze overeenkomst," zei de Amerikaanse president tegen hen, "is een verbintenis tot het gebruik van dodelijke militaire macht." José Antonio Kast van Chili sloot zich aan voordat hij zijn ambt aanvaardde; Colombia trad toe tot de coalitie enkele dagen nadat Trumps bondgenoot Abelardo de la Espriella deze maand was beëdigd. Washingtons strategie voor het westelijk halfrond vindt gretige aanhangers in de Latijns-Amerikaanse elite.

De regering-Trump heeft het plan gepubliceerd dat deze gebeurtenissen met elkaar verbindt. De Nationale Veiligheidsstrategie belooft "de Amerikaanse dominantie in het westelijk halfrond te herstellen": de militaire toegang van de VS uitbreiden, tarieven gebruiken als commercieel drukmiddel en de Amerikaanse dominantie in financiën en technologie inzetten om regeringen weg te lokken van Washingtons rivalen.

Tweehonderd en drie jaar geleden trok president James Monroe ook een grens rond de Amerika's. Zijn doctrine waarschuwde de Europese mogendheden voor verdere interventie in de pas onafhankelijke republieken van het westelijk halfrond. Drie jaar na Monroes toespraak belegde Simón Bolívar een nieuwe bijeenkomst. In juni 1826 kwamen afgevaardigden van de jonge Amerikaanse republieken bijeen op het Congres van Panama. Hun onafhankelijkheid was nog maar net verzekerd. Bolívar was oorspronkelijk niet van plan de Verenigde Staten uit te nodigen. Zijn project was om de nieuwe republieken samen te brengen, zodat de onafhankelijkheid van de oude rijken hen niet simpelweg afhankelijk zou maken van nieuwe machten. Twee eeuwen later is het Congres van Panama nog steeds een onvoltooid project.

Dit weekend wordt die verjaardag herdacht, 3000 mijl ten zuiden van Panama-stad. Meer dan 150 parlementariërs, ministers, presidenten en politieke leiders uit 15 landen en gebieden in Noord- en Zuid-Amerika komen bijeen in Montevideo voor het derde Pan-Amerikaanse Congres. Het Congres, dat in 2024 in Bogotá werd opgericht en vorig jaar werd uitgebreid naar Mexico-stad, brengt wetgevers en politieke krachten uit het hele continent – waaronder een Amerikaanse congresdelegatie – samen om een gemeenschappelijk programma te ontwikkelen voor de toekomst van "Amerika".

De afgevaardigden zullen debatteren over hoe landen hun economische soevereiniteit kunnen behouden wanneer de toegang tot de Amerikaanse markt als strafmaatregel kan worden ingetrokken; hoe ze digitale infrastructuur kunnen opbouwen zonder zich te onderwerpen aan de bedrijven die de Amerikaanse financiële en technologische sector domineren; hoe ze georganiseerde misdaad kunnen bestrijden zonder hun grondgebied aan het leger van een ander land over te geven; en hoe ze de buitengewone reserves aan energie, mineralen, land en menselijk kapitaal van het westelijk halfrond kunnen inzetten voor de behoeften van hun bevolking. Of het nu gaat om de Democratic Socialists of America, Libre Honduras, Pacto Historico of het Chileense Frente Amplio, leden van de Progressieve Internationale zullen centraal staan in de uitwisseling. Van industriële integratie en digitale soevereiniteit tot gemeenschappelijke benaderingen van vrede en sociale bescherming, de voorstellen beginnen antwoord te geven op de vraag die Bolívar twee eeuwen geleden onbeantwoord liet: welke instellingen en capaciteiten kunnen soevereiniteit daadwerkelijk realiseren?

Twee eeuwen na Monroe en Bolívar zijn de rivaliserende projecten opnieuw opvallend expliciet. Washington belooft "Amerikaanse dominantie in het westelijk halfrond". Montevideo biedt een ander principe: "Solidariteit Tussen Volkeren. Soevereiniteit Tussen Naties.”

In solidariteit,
Het Progressieve Internationale Secretariaat