Een Nieuw Bestuursysteem Is In Ontwikkeling
De geschiedenis heeft herhaaldelijk aangetoond dat samenlevingen met inclusieve politieke en economische instellingen floreren en zichzelf in stand houden, terwijl extractieve samenlevingen, waar rijkdom en macht geconcentreerd zijn aan de top, uiteindelijk uiteenvallen en ten onder gaan.
In de vorige Noema-samenvatting hebben we ons gericht op hoe de voordelen van productiviteitsgroei en welvaartsgroei, gestimuleerd door AI, breed verspreid kunnen worden via het idee van universeel basiskapitaal, waarbij iedereen, niet alleen de rijkste 10%, een aandeel heeft in "het bezit van de robots". Het doel is niet alleen om de concentratie van rijkdom aan de top te beperken, maar om deze van onderaf op te bouwen.
Het gevolg hiervan in de politiek is het balanceren van de macht van belangengroepen met de tijd, het geld en de organisatorische capaciteit om de electorale democratie te domineren ten koste van de gemiddelde burger. Dit kan worden bereikt door het bredere maatschappelijk middenveld te betrekken bij het bestuur via nieuwe bemiddelende instellingen die burgerparticipatie van onderaf mogelijk maken als aanvulling op de representatieve overheid.
Sterker nog, nu de politiek op nationaal niveau verlamd raakt door een alles-of-niets-strijd tussen partijen of zelfs een autoritaire richting inslaat, komen betrokken burgers in democratische landen, in steden, provincies en staten, samen om oplossingen te vinden voor de problemen die hen het meest bezighouden, dicht bij huis.
In Jim Fishkins nieuwe boek, "Can Deliberation Cure The Ills of Democracy?", onderzoekt de pionier op het gebied van deliberatieve opiniepeilingen het hele scala aan dergelijke praktijken, van burgervergaderingen tot beleidsjury's en onafhankelijke burgerbeoordelingen van referendumvoorstellen, die plaatsvinden van Brazilië tot Europa en de Amerikaanse staat Oregon.
Het doel van elk initiatief is om een groep burgers bijeen te brengen die representatief is voor het politieke bestel als geheel, om kwesties te bespreken buiten de hectiek van de verkiezingsstrijd. In die onpartijdige 'eilanden van goede wil' verstrekken deskundige experts geverifieerde informatie. Voor- en tegenargumenten worden gepresenteerd, net als in een juryrechtspraak. Op basis van die geïnformeerde informatie nemen burgers beslissingen en zoeken ze naar consensus om beleidsmakers te sturen. Fishkins ervaring van meer dan 30 jaar laat consequent zien hoe de polarisatie die ontstaat door de partijdige bitterheid van verkiezingsstrijd verdwijnt en hoe er via gestructureerde beraadslaging een gemeenschappelijke basis wordt gevonden.
De beperking van de meeste van deze initiatieven is dat ze adviserend zijn en niet bindend voor de machthebbers. De laatste jaren begint dat te veranderen, doordat door burgers gedreven beraadslagingen worden geïntegreerd in politieke systemen via instellingen die 'regering mét het volk' bevorderen, wat een directe invloed heeft op beleidskeuzes.
In Mongolië bijvoorbeeld, vereist de wet een beraadslaging door burgers voordat een voorgestelde grondwetswijziging kan worden doorgevoerd.
Hoewel Europa vaak wordt bekritiseerd vanwege de achterstand in economische innovatie, loopt het vaak voorop in innovaties op het gebied van democratisch bestuur.
In Oost-België, het Duitstalige deel van België, is een permanente burgervergadering met roulerende deelnemers opgericht die bijeenkomt om een specifiek maatschappelijk vraagstuk te bespreken. Jaarlijks worden vijftienhonderd inwoners uitgenodigd om deel te nemen via een willekeurige selectieprocedure, waaruit er dertig worden gekozen. Deze vergaderingen komen in de weekenden gedurende enkele maanden bijeen en hun aanbevelingen worden doorgestuurd naar het parlement, dat moet overwegen hoe deze te implementeren. Dit proces heeft geleid tot bindende beleidsmaatregelen, zoals een verbod op mobiele telefoons op middelbare scholen en de toekenning van overheidsgeld om jongeren te werven voor de verpleegkunde, waar een tekort is.
Digitale tools maken steeds vaker grootschalige beraadslagingen mogelijk
Een treffend voorbeeld is Decidim Barcelona. Dit platform, gelanceerd in 2015, is het officiële open-source digitale platform voor burgerparticipatie in de Catalaanse hoofdstad, waarmee inwoners stadsgerelateerde kwesties kunnen voorstellen, bespreken en erover stemmen. In de afgelopen tien jaar is het uitgegroeid tot wat in feite de "soft infrastructure" van "smart city"-bestuur is.
Op het Decidim-platform kunnen burgers hun mening geven over voorstellen van de gemeente, waaronder strategische plannen met betrekking tot verkeer, toerisme, huisvesting en infrastructuur, en kunnen ze ook hun eigen voorstellen indienen. Als die voorstellen een bepaalde drempel van steun van andere gebruikers op het platform bereiken, worden ze een beraadslagingsproces. Wanneer burgers concrete actiepunten aanbevelen die voortvloeien uit dat proces, moeten gemeentelijke ambtenaren een antwoord geven van acceptatie, aanpassing of afwijzing, inclusief de reden voor die beslissing. Het platform heeft een zelfcontrolefunctie die rapporteert over de uitvoering van beleidsbeslissingen.
Van nu tot 2027 bepaalt het Decidim-proces hoe en in welke districten, en voor welke projecten, 30 miljoen euro (34 miljoen dollar) van de gemeentelijke begroting wordt besteed.
Aan de andere kant van de wewreld in Taiwan werd in 2015 ook een participatief platform voor burgerbetrokkenheid opgezet, vTaiwan. Dit online platform, gelanceerd door de eerste minister van Digitale Zaken van het eiland, Audrey Tang, stelt duizenden deelnemers in staat om gelijktijdig over een onderwerp te discussiëren en tot een consensus te komen.
Een AI-tool visualiseert de verschuiving van uiteenlopende standpunten naar overeenstemming tijdens deliberatieve sessies, wanneer deelnemers volledig geïnformeerd zijn en de standpunten van anderen kunnen horen. Onderwerpen die aan bod zijn gekomen, variëren van de vraag of Uber in Taipei zou moeten opereren tot het homohuwelijk. Tot nu toe heeft het platform deliberaties over 26 nationale kwesties gefaciliteerd, waarvan meer dan 80% heeft geleid tot overheidsbesluitvorming.
De nieuwste versie van dergelijke AI-ondersteunde deliberatie is de introductie van Engaged California (EC), waarover we in februari in Noema schreven toen het werd gelanceerd. Het Berggruen Institute was nauw betrokken bij de ontwikkeling ervan. EC, opgezet binnen het staatsbureau voor data en innovatie, is een driewegstool met een proces in drie stappen.
EC stelt beleidsmakers en bestuurders in staat om op grote schaal te luisteren naar gewone burgers buiten verkiezingsperiodes en daarop te reageren; het nodigt burgers uit om hun zorgen en voorstellen continu rechtstreeks kenbaar te maken; en het is een platform voor Californiërs uit alle lagen van de bevolking om met elkaar in contact te komen en gemeenschappelijke grond te vinden.
Het participatieproces nodigt eerst een breed scala aan burgers uit om zich aan te melden voor overleg over een bepaald onderwerp en voorstellen in te dienen die de agenda bepalen voor het aanpakken van het probleem. AI sorteert vervolgens die duizenden reacties en organiseert ze thematisch in discussiegebieden. De online deelnemers, met toegang tot deskundig advies en relevante informatie, wegen vervolgens de voorstellen tegen elkaar af, verfijnen en rangschikken de concrete actiepunten die de overheid kan implementeren. De AI-tool visualiseert, in de vorm van datapunten, waar consensusstandpunten samenkomen.
Vorige week werd de eerste toepassing van EC, gericht op het herstel na de bosbranden eerder dit jaar in Altadena en Pacific Palisades, afgerond.
Het proces bracht duizenden reacties van de getroffen bewoners terug tot 19 categorieën, waaruit de deelnemers hun vijf belangrijkste actiepunten prioriteerden. Deze omvatten het ondergronds aanleggen van elektriciteitsleidingen, het dringend moderniseren van de waterinfrastructuur in potentiële brandgebieden en het stroomlijnen van de noodcommunicatie. Onder coördinatie van het kantoor van de gouverneur specificeerden de relevante instanties op staats-, districts- en gemeentelijk niveau vervolgens de onmiddellijke en langetermijnmaatregelen die de overheid zou nemen naar aanleiding van elk van de aanbevelingen van de burgers.
Video Engaged California
Het Engaged California-project heeft zijn waarde bewezen en wordt nu geïnstitutionaliseerd als een vast onderdeel van het bestuur in de staat, naast verkiezingen en de directe democratie van burgerinitiatieven, terugroepingsprocedures en referenda.
Naarmate deze praktijken zich verspreiden, ontstaat er een nieuw bestuursysteem waarin de nieuwe bemiddelende instellingen een tegenwicht bieden aan wat de politicoloog Robert Dahl de competitieve "polyarchie" van politieke elites noemde, die overwegend de macht hebben bij verkiezingen.
Hoofdredacteur Nathan Gardels