De Middernacht Generatie

Odilon Redon, Man Alleen In De Nacht

Door Umair • 21 mei 2026
We staan op de rand van een afgrond. De wereld stort nu catastrofaal in elkaar. Hoe ver zullen we terugvallen, waar zullen we terechtkomen? Zo vallen donkere tijdperken. Wij vallen.

En hoe meer ik nadenk over het heden en de toekomst, hoe meer ik me diep en ernstig zorgen maak dat we er een ingaan. Laat me je meenemen door mijn angsten.

Onze sociale structuur staat op het punt te imploderen. Binnen een decennium zal wat er nog over is van de hogere middenklasse niet meer bestaan. De leden lijken zich lang niet genoeg zorgen te maken over hun dreigende economische ondergang. Het wordt steeds zekerder dat hun banen en beroepen zullen worden vervangen. Ze zullen worden uitgehold, net zoals de arbeidersklasse voor hen.

Maar wat zal dat betekenen voor de politieke economie? Ik kom later op die vraag terug. Stel je nu een samenleving voor zonder arbeidersklasse, middenklasse of hogere middenklasse. Dit was de laatste groep die zich vastklampte aan wat er nog over was van de droom, de laatste trede op de ladder van de naoorlogse welvaart. Hun greep zal nu als een kaartenhuis wegglippen. Hun carrières en beroepen zullen in een supernova tot as verbranden. Degenen die geluk of voorspoed hadden, zullen nog genoeg overhouden om vijf of tien jaar van te leven. En wat dan? De banen komen niet terug, en de sociale groep evenmin.

Laten we nu eens kijken naar de arbeidsmarkt in het algemeen, te beginnen met de jongeren. Tegenwoordig zeggen we dat de arbeidsmarkt "bevroren" is. Dat verbergt een diepere waarheid: slechts één sector creëert banen, de gezondheidszorg, wat de vernietiging in alle andere sectoren en industrieën maskeert. Binnen tien jaar zal AI in humanoïde robots zijn ingebouwd. En wat blijft er dan over? Misschien begint u de omvang van mijn zorgen te begrijpen, maar ze zijn nog maar net begonnen.

Jongeren kunnen vandaag de dag geen werk vinden. "Startersfuncties" lijken niet meer te bestaan. En het idee is dat dit een tijdelijke dip is. Maar waarom zou dat zo zijn? Zijn er aanwijzingen dat dit het geval is? Het is waarschijnlijker dat deze generatie de eerste zal zijn die helemaal geen treden meer over heeft op wat ooit een carrièreladder was. Ze kunnen nu geen baan vinden, en nu de beroepen van de midden- en hogere middenklasse van gisteren verdwijnen, zullen ze zich er morgen ook niet in kunnen ontwikkelen. We beginnen een verhaal, een thema te zien ontstaan. Een meedogenloos verhaal, waarin jongeren en de witteboordenwerkers twee kanten van dezelfde medaille zijn: economische vernietiging.

Tot zover, somber. Maar een duistere tijd? Nog niet helemaal. Dus laat ik mijn verhaal vervolgen. Wat gebeurt er bijvoorbeeld met universiteiten, als jongeren besluiten dat een diploma geen zin heeft? Wij humanisten zullen natuurlijk zeggen dat onderwijs een mens compleet maakt, maar overleven gaat voor alles, en als diploma's niets opleveren, zijn ze alleen maar een last. En naarmate generatie na generatie zich afkeert van het onderwijs, beginnen universiteiten zelf verouderde instellingen te worden.

Maar met het verdwijnen van universiteiten verdwijnt ook een pijler van onze economieën en samenlevingen: onderzoek, wetenschap, kunst, kennis. En dat is precies het punt in mijn voorbeeld van de ondergang van de universiteit, die nu begint.

Wat zijn de oudste instellingen die we als beschaving hebben? Kerken en universiteiten. Laten we religie even buiten beschouwing laten. We zullen nu getuige zijn van het begin van de ondergang van onze oudste instellingen. Wat blijft er van over? Als dat geen waarschuwing is voor de tijden die aanbreken, weet ik het niet.

Wat betekent het als sociale groepen hun plaats in de samenleving, in onze economieën, verliezen? Wat betekent het bijvoorbeeld om te zeggen dat de hogere middenklasse nooit meer zal bestaan, of dat jongeren hun hele leven zonder stabiele baan zullen doorbrengen? Het betekent dat we eeuwen terug in de tijd gaan. Terug, gemakkelijk, naar het Victoriaanse tijdperk, misschien wel het Dickensiaanse tijdperk van de Industriële Revolutie. Maar dit is geen revolutie – het is achteruitgang. Misschien is het voor technologie een groei, maar voor de rest?

Hele sociale groepen zullen zich nutteloos voelen. Zonder plek of doel. Zonder inkomen, zonder enig perspectief daarop. Er zullen golven van zelfmoorden komen, waarschijnlijk met ingrijpende gevolgen voor de maatschappij. Mensen zullen het gevoel krijgen dat hun leven geen zin meer heeft, en ze zullen niet gelijk hebben, maar ergens hebben ze ook niet helemaal ongelijk. Een wreed darwinistisch spel is begonnen, en daarin verliezen de verliezers alles. Mensen begrijpen vandaag de dag nog steeds niet volledig wat dat betekent. De wil om te leven, een plek in de maatschappij, een reden om te bestaan.

Kan de politiek hier iets aan doen? Je zou kunnen wijzen op de mogelijkheid van een revolutie. Ik denk niet dat die nog bestaat. De leiders die komen, zullen Trump er fatsoenlijk en verstandig uit laten zien. Ze zullen beschikken over legers van humanoïde robots en zullen er geen enkele scrupule over hebben om die in te zetten om de grondstoffen te bemachtigen waarover ze oorlog voeren, laat staan om binnenlandse onrust te onderdrukken. En natuurlijk, naarmate AI een eigen persoonlijkheid krijgt, zullen mensen zelf ophouden van betekenis te zijn als politieke actoren en louter instrumenten worden van autoritaire, algoritmische verlangens.

Hoeveel duizend mensen zou een robot in een oogwenk kunnen doden? Stel je er nu eens een voor van zes meter hoog. Dertig. Het is oké om hardop in sciencefictiontermen te denken, we denken gewoon. Hoeveel mensen zouden er nodig zijn om er maar één neer te halen? Hoeveel zouden er roekeloos genoeg zijn om het te proberen? En wat maakt het uit als de rechter, de jury en de wet sowieso allemaal AI zijn? Hoeveel jaar zijn we nog verwijderd van zo'n realiteit?

Er is weinig reden om aan te nemen dat er de komende tijd weer een revolutie zal plaatsvinden. En de waarheid is dat de instincten van mensen voor revolutie netjes zijn weggevaagd. De gemiddelde persoon is tevreden met het algoritme, met TikTok en Instagram, of wat hun varianten morgen ook zullen zijn, als uitlaatklep voor hun angsten, ellende en frustraties. Er is geen enkele impuls bij de massa om een beter leven te grijpen of op te eisen. Roddel, schandaal, verontwaardiging, sensatie. Ze zijn digitaal gepacificeerd.

Dus. We hebben het al gehad over de dood van de kennis, de ineenstorting van de sociale structuur en de onmogelijkheid van een revolutie. Maar waar leidt dit alles naartoe?

Het leidt terug naar een middeleeuwse situatie. Denk aan de kenmerken van de laatste donkere eeuw. Scholasticiteit versus wetenschap. Kastensamenlevingen in plaats van vrije samenlevingen. Keizerlijke veroveringen en koninklijke bloedlijnen. En natuurlijk op tribuut gebaseerde boereneconomieën, geregeerd door dynastieke erfopvolging. Ook het geloof dat dit alles onvermijdelijk en eeuwigdurend was. Dit is waar we naartoe lijken te gaan.

We hebben nog maar nauwelijks gezien hoe de rijkdom zich nu zal concentreren. We stellen ons voor dat de wereld vandaag de dag ongelijk is. Maar wanneer vijf mensen die nu al extreem rijk zijn, alle rijkdom bezitten die de voormalige hogere middenklasse bezat, of die hele generaties hebben opgebouwd, dan bevinden we ons in een totaal andere categorie. De eerste triljonairs en centitriljonairs ter wereld zullen hele steden, zeeën, bergketens kunnen kopen, hele wijken met wolkenkrabbers of paleizen voor zichzelf kunnen hebben. De wereld zal op een manier van hen zijn die we in de geschiedenis nog nooit eerder hebben gezien. De megajachten van vandaag zullen een ouderwetse herinnering lijken.

Dit is dynastieke rijkdom op een schaal die de geschiedenis fundamenteel zal veranderen, misschien wel eeuwenlang. Het zal gemakkelijk generaties lang voortduren. En er is geen manier om het uit te wissen, te veranderen of te stoppen. Technokapitaal heeft de democratie al irrelevant gemaakt. Wat kan de koers ervan nu nog veranderen? De wereld zal verdeeld worden in een nieuwe klasse van edelen en keizers die het technokapitaal controleren waar de boeren en lijfeigenen slechts huur voor betalen. De boeren en lijfeigenen zullen ondertussen geen moderne sociale structuren, beroepen of levens hebben. Het weinige inkomen dat ze van elkaar kunnen genereren, zal onmiddellijk naar boven stromen, zoals nu al gebeurt, en zo zal het systeem zichzelf in stand houden.

De waarheid is dat in dit soort systemen geld zelf allang niet meer telt. Wat zal een brood over 25 jaar kosten? Denk je dat het minder zal kosten dan drie, vijf of tien keer zoveel als nu? Het punt is dat geld al elke schijn van betekenis verliest, en dit is precies wat er gebeurt wanneer systemen feodaal en imperiaal worden. Het idee dat je een inkomen "verdient" verdwijnt al – in plaats daarvan neem je wat je kunt, zolang je kunt, of het nu via financiële of technologische arbitrage is, en de rest kan je gestolen worden.

Maar wanneer geld niets meer betekent, zijn we millennia teruggeworpen in de tijd wat betreft economische ontwikkeling. Hoe zullen naties dan functioneren? Dat zullen ze niet, en in dit alles wordt de natiestaat natuurlijk een gebroken, stoffig overblijfsel. Dat is hij nu al. Maar naarmate het technokapitalisme de rijkdom van de wereld zich toe-eigent, worden sociale contracten natuurlijk onmogelijk. De ene na de andere natie zal in gebreke blijven met de betaling van haar schulden, haar fundamentele instellingen verscheuren, wat er nog over is voor een habbekrats verkopen, en dat zal de tweedeling van de bevolking in boeren en heren alleen maar verder versnellen.

Hoe lang zal dit duistere tijdperk duren? Hoe langer ik over dit alles nadenk, hoe bezorgder ik word. Ik zie het niet in onze levens eindigen. Ik zie het alleen maar in onze levens beginnen.

Alles om ons heen sterft nu. Daar treur ik om. Wij zijn de middernachtgeneratie. We groeiden op tijdens de gouden uren van de dag en hebben lang genoeg geleefd om de duisternis te zien vallen. De geschiedenis zal medelijden met ons hebben, maar ons ook verachten. Omdat we onze jongen en onze wereld niet hebben beschermd tegen de komende verwoestingen. Wat ik je heb beschreven, is de manier waarop een beschaving sterft. Ik kan me voorstellen dat het voor sommige mensen veel is om te verwerken. Dat weet ik. Daarom probeerde ik het voorzichtig te formuleren.

Het is niet goed om hier te lang bij stil te staan. Maar je moet je nu voorbereiden op het aanbreken van de duistere tijd.

Liefs,

Umair (en Snowy!)