De Balans Is Aan Het Kantelen
Beste Pieter,
In oktober 1945 namen de landen van de wereld het Handvest van de Verenigde Naties aan – een document met een ongekende wereldwijde consensus en gedurfde ambities om een nieuwe wereld te bouwen uit de as van twee brute oorlogen. Maanden later vond de eerste Algemene Vergadering van de VN plaats.
Vanaf haar ontstaan zou de instelling de tegenstellingen en ongelijkheden weerspiegelen van een wereldsysteem dat gevormd was in de smeltkroes van de koloniale confrontatie. Slechts 51 landen waren aanwezig bij de eerste Algemene Vergadering. Toen ze bijeenkwamen in de Methodist Central Hall in Londen, bleven zo'n 750 miljoen mensen – oftewel een derde van de wereldbevolking – onder koloniaal bestuur.
De architectuur van de VN, die de VS en hun bondgenoten aanzienlijke macht geeft via de Veiligheidsraad, zou lange tijd een agenda van imperialistische inmenging dienen. Met goedkeuring van de VN-Veiligheidsraad lanceerden de VS hun genocidale aanval op Korea, slechts vijf jaar nadat het VN-Handvest de vastberadenheid van de wereld had uitgesproken "om toekomstige generaties te behoeden voor de gesel van oorlog".
Desalniettemin zagen de daaropvolgende decennia enorme veranderingen in het internationale systeem. Terwijl nationale bevrijdingsbewegingen – en socialistische revoluties – volkeren in het Zuiden bevrijdden van kolonialisme en imperialisme, traden ze toe tot het internationale systeem, vastbesloten om een wereld zonder overheersing te creëren.
Ze kwamen bijeen in Bandung, Belgrado of Havana om een visie te formuleren van een wereld van vreedzame samenwerking en soevereine ontwikkeling. En in de zalen van de VN deden ze historische pogingen om het internationaal recht – en de instellingen die het moesten handhaven – te hervormen naar het beeld van de onderdrukten in de wereld.
Het was door dit kruispunt van strijd dat de landen van de Derde Wereld het recht kregen om gewapend te strijden tegen de koloniale bezetting (VN-resolutie 37/43), sancties tegen het Zuid-Afrikaanse apartheidssysteem (VN-resolutie 1761) en de Verklaring over de Vestiging van een Nieuwe Internationale Economische Orde (VN-resolutie 3201).
Elk initiatief werd, in meer of mindere mate, gedwarsboomd of ingeperkt door imperialistische machten. En onder deze episodes ligt een nuchtere realiteit: de VN weerspiegelt simpelweg de tegenstellingen in het wereldsysteem en de machtsverhoudingen tussen de landen waaruit het bestaat. Vandaag, tijdens de 80e Algemene Vergadering, hebben die tegenstellingen een nieuwe, scherpe fase bereikt.
Enerzijds is er een hernieuwde poging van staten uit het Globale Zuiden om het internationale systeem te buigen naar de belangen van de mondiale meerderheid. Een belangrijk voorbeeld is de Haagse Groep, een wereldwijd blok van staten dat zich inzet voor "gecoördineerde juridische en diplomatieke maatregelen" ter verdediging van het internationaal recht en de solidariteit met de bevolking van Palestina. De Haagse Groep arriveert bij de Verenigde Naties met een uitgebreide agenda om een gezamenlijke reactie op de genocide te bespreken en het nationale anti-Israëlische beleid aan de Algemene Vergadering te presenteren.
De interventies van de Haagse Groep in New York bouwen voort op de recente noodconferentie voor Palestina, die op 15 en 16 juli in Bogotá werd gehouden en vertegenwoordigers uit 31 landen uit Latijns-Amerika, Afrika, Azië, Europa en het Midden-Oosten bijeenbracht. Dit markeert de meest gecoördineerde diplomatieke inspanning tot nu toe door een coalitie van staten die zich verzetten tegen de Israëlische genocide in Gaza. Nu komen staten bijeen om dat voorstel verder uit te werken – met als doel nieuwe staten aan boord te krijgen en tegelijkertijd de eerder dit jaar gedane toezeggingen te verdiepen.
Aan de andere kant van deze historische strijd is er een hernieuwde poging van de VS en hun bondgenoten om het consensuele internationale systeem te ontmantelen ten gunste van een ongecodificeerde en ongedefinieerde "op regels gebaseerde internationale orde" – een willekeurig kader van imperiale wetteloosheid en straffeloosheid. Het vindt zijn weerspiegeling in Annalena Baerbocks aanname van het voorzitterschap van de Algemene Vergadering van de VN, wat een aanfluiting is van de instelling. Als voormalig minister van Buitenlandse Zaken van Duitsland behoorde Baerbock tot de luidste Europese aanhangsters van de NAVO en de genocide in Palestina.
En het vindt zijn weerspiegeling in de machteloosheid van het VN-systeem. Het Amerikaanse veto in de VN-Veiligheidsraad – dat sinds 1972 meer dan veertig keer is uitgeoefend om de Israëlische bezetting van Palestina te beschermen – staat elk zinvol vooruitzicht op respijt voor het Palestijnse volk in de weg. En de Algemene Vergadering van de VN heeft geen enkele macht om de door haar voorgestelde maatregelen af te dwingen. Ondanks incidentele veroordelende woorden van VN-leiders gaat de genocide onverminderd door – zelfs VN-medewerkers zijn niet aan de aanval ontsnapt.
Daarom zijn initiatieven zoals de Haagse Groep zo belangrijk. Ze laten zien dat de rechten die – vaak met geweld – voor de onderdrukte volkeren van de wereld binnen het internationale systeem zijn verworven, niet dood en begraven zijn. In plaats daarvan blijven ze een levend strijdtoneel. Ze weerspiegelen de machtsverhoudingen binnen de internationale instellingen, en die balans is nu aan het kantelen. Of deze strijd slaagt, hangt af van de capaciteit en vastberadenheid van de betrokkenen. Een oproep van progressieve krachten over de hele wereld om de lange strijd voor bevrijding naar een nieuw tijdperk te leiden.
In solidariteit,
Het Progressieve Internationale Secretariaat