Cubaanse Wortels Van Het Socialisme

Door Nitheesh Narayanan, redacteur en lid van het centrale secretariaat van de Student Federation of India (SFI). Hij is promovendus aan het Centre for the Study of Social Exclusion and Inclusive Policy van de Jawaharlal Nehru University (JNU) en onderzoeker bij Tricontinental India Research.

In nummer 189 van The Internationalist staan fragmenten uit Narayanans boek 'If Humanity is A Country: Cuban Days'. Hierin beschrijft hij hoe de Cubaanse democratie niet draait om door het bedrijfsleven gefinancierde verkiezingen zoals in de VS, maar om participatie van de basis, universele gezondheidszorg, onderwijs en collectieve verantwoordelijkheid die het welzijn van elke burger boven kapitalistische winst stelt.

Velen vragen zich af of het Cubaanse socialisme wel democratie is. Westerse media herhalen vaak beweringen dat er geen democratie in Cuba bestaat. We zien hetzelfde narratief ook terug bij leiders in de Verenigde Staten. In een toespraak haalde Raúl Castro een debat over politieke rechten aan, waarin een Amerikaanse burger hem bekritiseerde voor het eenpartijstelsel in Cuba. Raúl reageerde door te vragen of diezelfde situatie in zijn land gold. "Nee, wij hebben twee partijen: de Democratische Partij en de Republikeinse Partij." "Dat is prima. Het is alsof je zegt dat er twee partijen in Cuba zijn: één onder leiding van Fidel en de andere onder leiding van mij," antwoordde Raúl. Hoe simplistisch legde Raúl het westerse kapitalistische idee van democratie bloot. Hoewel er in de VS twee partijen zijn, vertegenwoordigen ze in wezen de belangen van dezelfde klasse. Deze politieke entiteiten vormen de leiding van het Amerikaanse imperialisme, kapitalisme, de wapenhandel en de uitbuiting van Derde Wereldlanden. De geschiedenis van de Verenigde Staten maakt dit duidelijk. Er is geen sprake van echte participatie of rekening houden met de lokale arbeiders of de gewone burger bij hun beleidsvorming of besluitvormingsprocessen. Toen ik met Fernando Gonzalez van de Cuban Five sprak, vroeg ik hem naar de Amerikaanse kritiek op het gebrek aan democratie in Cuba. Hij antwoordde:

"Ik heb er lang genoeg gewoond om te beseffen dat de manier waarop Amerika zijn binnenlandse politieke leven organiseert, niets met democratie te maken heeft. Ik ben ervan overtuigd dat democratie niet kan gedijen in een systeem waar miljoenen dollars een vereiste zijn voor elke functie. In de VS heb je veel geld nodig om je kandidaat te stellen voor burgemeester, miljoenen dollars om je kandidaat te stellen voor gouverneur van een staat of voor het Amerikaanse Congres, en honderden miljoenen dollars om je kandidaat te stellen voor het presidentschap. In wezen is er dus geen democratie. Wat voor democratie bestaat er als je degenen moet terugbetalen die je hebben gefinancierd om mee te doen aan de verkiezingen? En wie heeft je betaald? Het gaat niet om een paar dollar van gewone mensen, maar om grote bedrijven. Grote commerciële bedrijven die mensen betalen om verkozen te worden. Aan wie zullen deze verkozen functionarissen een schuld hebben? Wat ze gaan doen, is die schuld aan die bedrijven aflossen via de wetten die ze aannemen in het Congres en de gemeenteraad. Ik heb er gewoond en het dagelijks zien gebeuren." Laten we het dus niet over die versie van democratie hebben."

Er bestaat een democratisch model, zoals dat door socialistisch Cuba is geschetst. Het is niet gereduceerd tot een kiesstelsel dat wordt beïnvloed door bedrijfsfinanciering. In plaats daarvan omvat het de actieve participatie van de bevolking in elk aspect van de samenleving, waarbij het sociaaleconomische leven wordt hervormd met hun belangen als uitgangspunt. We kregen de kans om dit zelf te ervaren. Een van die ervaringen was ons bezoek aan Ucillo in de gemeente Marianao. Het doel was om te zien hoe het leven van mensen op lokaal niveau in Cuba is georganiseerd. In Ucillo, aan de rand van de stad, wonen ongeveer 1800 mensen. Dit is iets meer dan een gemiddelde dorpsraad in Kerala. Er is een eerstelijnsgezondheidscentrum (consultario), een school en een speeltuin voor dat aantal mensen. Een arts en een verpleegkundige zijn fulltime beschikbaar in het eerstelijnsgezondheidscentrum voor de lokale bevolking. Mensen uit dezelfde omgeving werken in het consultario van Ucillo. Deze opzet is vergelijkbaar met de meeste eerstelijnsgezondheidscentra in Cuba. Daardoor beschikken deze medische professionals over gedetailleerde kennis van de gezondheidstoestand van elk huishouden in dat gebied, wat zorgt voor continue toegang tot hun diensten. Degenen die bij ons waren, vertelden dat, hoewel het relatief dichtbevolkte gebied van Ucillo één arts en verpleegkundige heeft per 1800 inwoners, de verhouding tussen het aantal zorgverleners en het aantal mensen dat zorg nodig heeft in plattelandsconsultarios aanzienlijk lager ligt.

Wat voor democratie bestaat er als je degenen moet terugbetalen die je hebben gefinancierd om mee te doen aan de verkiezingen? En wie heeft je betaald? Het gaat niet om een paar dollar van mensen op straat, maar om grote bedrijven.

Het gezondheidscentrum in Ucillo is een klein, net gebouw. Er zijn speciale faciliteiten voor consultaties, onderzoek, behandeling en medische opslag. Een vriendelijke arts genaamd Ulysi en een verpleegkundige genaamd Ralady legden de werking van de kliniek uit. Zoals gebruikelijk toonden ze opmerkelijke nederigheid en spraken ze hun diepe overtuiging uit met betrekking tot...Ze benadrukte hun verantwoordelijkheden. Ze legde de nadruk op hun focus op de gezondheidszorgbehoeften van ouderen, zwangere vrouwen en mensen met psychische problemen. Ze fungeren als huisarts voor elke buurt en registreren nauwgezet de gezondheidstoestand van elk huishouden in het gebied. Dit maakt vroege opsporing en behandeling van ziekten mogelijk. Leima Martínez Freire, voormalig hoofd Azië-Pacific van het Instituut voor Cubaanse Vriendschap met de Volkeren, benadrukte dat deze methode verantwoordelijk is voor tachtig procent van de genezingen in Cuba.

Naast de kliniek bevindt zich een basisschool. In de school, waar 140 leerlingen les krijgen, werken 19 leerkrachten en 13 medewerkers. De school biedt diverse faciliteiten, zoals een computerlokaal en een speeltuin. Sommige kinderen waren aan het schaken toen we hen bezochten. Het is een bewijs van de visie op een openbaar schoolsysteem waar alle kinderen, ongeacht hun achtergrond, samen leren en groeien, en gelijke faciliteiten en kansen genieten zonder zich minderwaardig te voelen.

De reis naar de regio Jussino liet zien hoe democratie een geleefde ervaring wordt voor de mensen. In Cuba wordt democratie beleefd als een verantwoordelijkheid jegens elk mensenleven, waarbij inclusie voor alle individuen wordt gewaarborgd. Een fundamenteel principe van de Cubaanse Revolutie is de bescherming van ieder individu, zodat niemand wordt uitgesloten. Leima benadrukte, tijdens haar gesprek over de veerkracht van Cuba in de coronaperiode, hun inzet om ervoor te zorgen dat geen enkel gezin door het lot in de steek wordt gelaten in moeilijke tijden. Ook leraren en gezondheidswerkers dragen deze politieke verantwoordelijkheid.

Verschillende organisaties in Cuba fungeren als belangrijke coördinatoren voor sociale zekerheidsactiviteiten op lokaal niveau. De belangrijkste organisator van dergelijke activiteiten is het Centrum voor Arbeiders van Cuba, een Cubaanse arbeidersorganisatie. Zij worden in deze inspanningen bijgestaan door massaorganisaties zoals het Comité voor de Verdediging van de Revolutie (CDR), de Federatie van Cubaanse Vrouwen en de Jonge Communistische Liga. Herinnert u zich nog hoe de arbeiders, boeren, jongeren, studenten en vrouwenorganisaties in Kerala op diverse manieren samenkwamen om Covid-19 te bestrijden? Toen ik hoorde over de activiteiten in Cuba, voelde ik dat de ervaringen vergelijkbaar waren. Hun inspanningen bereikten elk huishouden. Massale vrijwilligersacties komen niet alleen voort uit persoonlijk medeleven of liefde voor medemensen. Het ontbreken van dergelijke activiteiten in sommige landen impliceert geen gebrek aan mededogen. Integendeel, deze activiteiten onderstrepen juist de aanwezigheid van een diepgewortelde democratische samenleving. Deze massale acties, waar de kapitalistische wereld niet eens van durft te dromen, zijn het resultaat van een goed georganiseerde samenleving die niet bezwijkt voor verdeeldheid zaaiende logica, vijandigheid en concurrentie.

Nu de vraag hoe we democratie moeten definiëren. Het eerste deel van de Cubaanse regeringsstructuur verklaart de toewijding van het land: "Cuba zal nooit terugkeren naar het kapitalisme, dat floreert op de uitbuiting van mensen door mensen. Alleen onder socialisme en communisme kunnen individuen hun volledige potentieel bereiken." Fidel verklaarde publiekelijk dat hij geen alliantie heeft met iets dat het socialisme probeert te ondermijnen. De socialistische leiding van Cuba slaagde erin haar bevolking ervan te overtuigen dat het kapitalisme, dat menselijke en natuurlijke hulpbronnen uitbuit, boeren en arbeiders machteloos maakt en rijkdom en status boven menselijkheid stelt, geen democratische waarden kent.

Het socialistische bewustzijn werd niet door staatsrepressie in het Cubaanse volk ingeprent. Socialisme kan niet ontstaan door individuen te isoleren of te onderdrukken. Een socialistische samenleving kan alleen gevormd worden door het bewustzijn van mensen te verhogen, innovatief en progressief denken te bevorderen en hun actieve deelname aan te moedigen. Cuba heeft de afgelopen zes decennia via dit proces vooruitgang geboekt.